Er zijn maar weinig plaatsen waar de geologie zo zichtbaar is als in een grot. Omdat ze honderdduizenden jaren geleden zijn gevormd, brengen de natuurlijke ruimtes in de bergen en onder de grond tot op heden onze fantasie op gang. En op sommige mensen oefenen ze een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit. Wij hebben vijf grotten in Duitsland getraceerd die je gegarandeerd kunt bezoeken.
Tekst: Konrad Bender
Een kleine hint vooraf: in de meeste grotten heerst het hele jaar door een gelijkblijvende temperatuur. En die ligt in de regel onder de tien graden. Zelfs hartje zomer moet er dus een jas mee op een excursie. Net als stevige schoenen.
Sandalen, hoge hakken of open schoenen hebben in grotten niets te zoeken. En, en dat is eigenlijk vanzelfsprekend: wijk in een grot nooit af van de voorgeschreven paden.
1. De König-Otto-Tropfsteinhöhle in de Opper-Palts
Je zou een koning moeten zijn, dan blijf je in herinnering. Want de naar koning Otto vernoemde druipsteengrot in het Beierse Velburg heet niet zo omdat koning Otto hem zelf heeft onderzocht. In plaats daarvan was 30 september 1895, toen schaapsherder Peter Federl de grot ontdekte, toevallig ook de naamdag van de Beierse koning.
En zo stond de naam al snel vast. Daarna duurde het niet lang tot de nieuwe ontdekking een toeristische attractie werd.
Foto: Erlebniswelt Velburg
Tegenwoordig brengen ruim 20.000 toeristen ieder jaar een bezoek aan de druipsteengrot. Ongeveer 270 meter zijn toegankelijk voor bezoekers, waaronder de pas in de jaren 1970 vrijgemaakte ‘Adventhalle’ – die heet zo omdat hij in de adventstijd werd gevonden. Zo ver gaat de creativiteit van geologen kennelijk niet. De druipsteenvormen hier laten iets bijzonders zien. Want door de relatief late ontdekking werd bij het verkennen van de grot elektrisch licht gebruikt in plaats van fakkels. Daarom hebben zich geen roetdeeltjes afgezet in de grot en is het druipsteen nog meer dan gemiddeld licht van kleur.
Je kunt de grot hetzij tijdens een rondleiding van 45 minuten verkennen of zelf met een audiogids, die is ingesproken door Harry Wijnvoord, bekend als moderator van het tv-programma “Der Preis ist heiß”. Het seizoen loopt van april tot oktober en de grot is geopend van woensdag tot en met zondag, en tijdens de Beierse vakantie komt de dinsdag daar nog bij.
👉Zo kom je op de website van de König-Otto-Tropfsteinhöhle
2. Rübeländer Tropfsteinhöhle in de Harz
In het middelgebergte van de Harz worden amateur-grotonderzoekers dubbel gelukkig. Want in Rübeland, een wijk in de stad Oberharz, liggen twee grotten die popelen om te worden verkend: de Baumannhöhle en de Hermannshöhle. De Baumanngrot is daarbij ook nog de oudste voor toeristen opengestelde grot van Duitsland. Volgens bronnen werden al in het jaar 1649 bezoekers door de grot rondgeleid. En al in april 1668 verklaarde hertog Rudolf August uit Braunschweig de grot beschermd gebied. Daardoor is het ook het oudste natuurmonument van Duitsland.
Beroemheden als Johann Wolfgang von Goethe en Gottfried Wilhelm Leibniz hebben de Baumanngrot al in een vroeg stadium bezocht. Tegenwoordig trekt de grot jaarlijks ruim 90.000 bezoekers, en sommigen laten zich zelfs trouwen voor de burgerlijke stand in de ‘Goethesaal’, de grootste van de toegankelijke ruimtes van de grot.
Foto: Matyas Rehak / shutterstock
Direct in de heuvel daartegenover, op de andere oever van de rivier de Bode, ligt de ingang van de Hermannshöhle. Die werd “pas” in 1866 ontdekt, vandaar dat hij heel goed behouden is gebleven. Een hoogtepunt van de grot zijn de grotsalamanders die daar zijn neergestreken. Deze uit Istrië afkomstige dieren leven in het naar hen genoemde “olmenmeer”, een kunstmatige waterplas die hun oorspronkelijke habitat moet nabootsen. In heel Duitsland is dit de enige mogelijkheid om de schuwe dieren te observeren.
Rondleidingen door de grotten worden afzonderlijk van elkaar aangeboden en een tour duurt telkens ongeveer 50 minuten. Voor de kleine grotonderzoekers is in de Baumanngrot bovendien de “zaklamp-rondleiding voor kinderen” heel geschikt. En met een aangename regelmaat verandert de Baumanngrot bovendien in een podium voor kindertheater. Beide grotten zijn dagelijks geopend.
👉Zo kom je op de website van de grotten van de Harz.
3. Atta-Höhle in het Sauerland
Het Sauerland is met meer dan duizend bekende exemplaren een van de regio’s met de meeste grotten van heel Duitsland. In de loop van miljoenen jaren heeft zich hier regenwater door de kalksteen gevreten en zo reusachtige grotten gevormd. Een van de grootste is de Atta-grot in Attendorn. Sinds zijn ontdekking aan het begin van de 20ste eeuw werd meer dan 6600 meter van de grot in kaart gebracht. “De grot” is eigenlijk geen helemaal passende benaming, want feitelijk bestaat de Atta-grot uit meer dan vijftig afzonderlijke, met elkaar verbonden grotten. Enkele daarvan dragen namen als ‘Zeven dwergen en een ijsbeer’, ‘Profetenhal’ of ‘Troonzaal van vorstin Atta’.
Ruim vijfhonderd meter van de grot zijn toegankelijk voor bezoekers. Een rondleiding door het onderaardse rijk neemt ongeveer veertig minuten in beslag, en de rondleidingen beginnen normaal gesproken ieder kwartier. De Atta-grot is met onderbrekingen het hele jaar geopend, van eind maart tot eind oktober. Tip voor foodies: in een van de ruimtes van de grot rijpt de Atta-kaas, die je ook meteen ter plekke kunt kopen.
👉Zo kom je op de website van de Atta-Höhle.
4. Tiefenhöhle Laichingen op de Schwäbische Alb
De meeste toeristische grotten in Duitsland zijn druipsteengrotten die min of meer gelijkvloers liggen. Daarentegen leiden de zogenaamde schachtgrotten via een meestal tamelijk directe route naar beneden. Bij twijfel dus niks voor mensen met grottenfobie. Maar als je een schachtgrot in Duitsland wilt bezoeken, moet je naar Laichingen. Daar ligt namelijk de enige als toeristische grot ingerichte schachtgrot van het land.
De Laichinger Höhle werd aan het einde van de 19de eeuw ontdekt tijdens mijnbouwwerkzaamheden. Ruim twintig jaar na die ontdekking was de grot tot aan zijn diepste punt verkend, tachtig meter naar beneden. Tegenwoordig zijn daarvan nog altijd 55 meter toegankelijk voor bezoekers; de weg de diepte in gaat via meerdere behoorlijk steile ijzeren trappen. Goede schoenen zijn dus een basisvoorwaarde.
Foto: Gert Krautbauer / TMBW
De hele tocht neemt ongeveer 45 minuten in beslag. De grot is dagelijks geopend vanaf Palmzondag (de laatste zondag voor Pasen) tot begin november en groepsrondleidingen zijn op aanvraag mogelijk op zon- en feestdagen. Bovendien geven vijf audiolocaties in de grot informatie over de schachtgrot. Je gaat weer naar buiten door een kunstmatige uitgang, dus niemand hoeft bang te zijn voor de terugweg naar boven.
👉Zo kom je op de website van de Tiefenhöhle Laichingen.
5. Kalkberghöhle Bad Segenberg in het Hügelland
Met een bijna jeugdige leeftijd van krap 20.000 jaar is de kalkberggrot in Bad Segeberg een van de jongste grotformaties van Duitsland. De tot nu toe ontsloten hele lengte van ruim 2200 meter is echt heel indrukwekkend, en daarvan zijn nog altijd driehonderd meter toegankelijk voor bezoekers.
Foto: Noctalis
Een bijzonderheid van de kalksteengrot is de vleermuispopulatie aldaar. Ruim 30.000 dieren brengen hier jaarlijks de winter door, vandaar dat de grot alleen tussen april en september is geopend. Maar ook dan moeten de bezoekers er rekening mee houden dat de dierlijke bewoners tijdens een rondleiding boven hun hoofd rondfladderen. Als je meer over de dieren wilt weten, moet je het meteen naast de grot gelegen bezoekerscentrum Noctalis bezoeken. In een belevingstentoonstelling wordt alles wat wetenswaardig is over de vliegende zoogdieren overgebracht.
👉Zo kom je op de website van de Kalkberghöhle.
Veelgestelde vragen over grotten in Duitsland
Welke grotten in Duitsland zijn bijzonder populair?
Geliefde grotten voor toeristen zijn de Teufelshöhle Pottenstein, de Barbarossahöhle, de Atta-Höhle in Attendorn en de Schellenberger Eishöhle. De ‘Duivelsgrot’ en de Atta-grot trekken de meeste bezoekers, met ieder ongeveer 150.000 en 200.000 bezoekers per seizoen.
Wat is het onderscheid tussen toeristische grotten en ‘wilde grotten’ in Duitsland?
Toeristische grotten (‘Schauhöhlen’) zijn officieel daarvoor ingerichte grotten met gezekerde paden, elektrische verlichting, geschoold personeel en een beproefd veiligheidsconcept. De rondleidingen duren 30 tot 45 minuten. De wilde grotten hebben geen enkele toeristische infrastructuur en vereisen een speciale uitrusting, klimtechniek en ervaring. Amateurs moeten zich daar niet aan wagen.
Hoe veilig is een bezoek aan een toeristische grot in Duitsland en waar moet je op letten?
De toeristische grotten zijn veilig en geschikt voor gezinnen met kinderen vanaf de kleuterleeftijd. Veel daarvan hebben een gereduceerd tarief voor kinderen en gezinnen.
