Deze historische bezienswaardigheden moet je in Duitsland bezoeken

8 mei 2026

Duitsland beschikt over een rijk en veelzijdig historisch verleden. En dat is op veel plaatsen nog zichtbaar. Hier zijn enkele historische bezienswaardigheden in Duitsland die je hoe dan ook zou moeten zien.

Tekst: Konrad Bender

Porta Nigra/ Rijnland-Palts

De oude Romeinen heersten lange tijd over de tegenwoordig Duitse gebieden links van de Rijn. En toch zijn de sporen van de militante sandalendragers in de 21^ste eeuw op nog maar weinig plekken terug te vinden. Maar bij de Porta Nigra wordt de macht van het verloren rijk maar al te duidelijk! De machtige stadspoort midden in Trier getuigt van de macht en het zelfbeeld van het Romeinse imperium die het ook hier, meer dan 1.200 kilometer van Rome, wilde uitstralen. Het bouwwerk werd ongeveer 170 na Christus opgericht. Dat maakt de Porta Nigra bijna tweeduizend jaar oud. Dat is bijna niet te zien.

Mensen staan bij de Porta Nigra in Trier, Rijnland-Palts, onder een heldere hemel

Overigens: vanaf de late 3^de eeuw was Trier zelfs een tijdlang de residentie van een van de vier Romeinse keizers. Van hieruit werd in die tijd het hele noordwesten van het Romeinse rijk geregeerd. Bezoekers die in geschiedenis zijn geïnteresseerd krijgen een veelomvattend inzicht in het Romeinse verleden in het Rheinisches Landesmuseum. En ook de Porta Nigra zelf is een historische bezienswaardigheid die je kunt bezichtigen.

👉 Meer informatie vind je op de website van het Rheinischen Landesmuseums Trier

Wartburg/ Thüringen

Ieder Duits kind heeft de geschiedenis van Martin Luther op school geleerd. En ook al was de reformator in zijn eigen tijd en ook tegenwoordig niet onomstreden, zijn invloed is in Duitsland nog altijd voelbaar. En niet in de laatste plaats in de taal. Want toen hij, onder het pseudoniem jonkheer Jörg, op de Wartburg in Thüringen de bijbel in het Duits vertaalde, vond hij het vooral belangrijk dat de taal begrijpelijk zou zijn. Hij wilde naar eigen zeggen “het volk in de muil kijken”, dat wil zeggen de spreektaal van de gewone mensen overnemen. En behalve zijn Bijbelvertaling schiep Luther en passant ook een basis voor de standaardisering van de Duitse taal, die zoals bekend uit tig verschillende dialecten bestond en nog steeds bestaat.

De historische bezienswaardigheid Wartburg in Thüringen, van buitenaf gezien te midden van groene bomen

Ook tegenwoordig is de Wartburg nog behoorlijk indrukwekkend en een prima uitje voor grote en kleine geschiedenisliefhebbers. Het hoogtepunt is natuurlijk de historisch ingerichte Lutherstube, waar Luther woonde en werkte. Maar ook de verschillende rondleidingen zijn de moeite waard en op de kasteelbouwplaats leren kinderen een hoop interessante dingen over de bouw van een burcht. Ze kunnen die op de verschillende werkplekken ook zelf uitproberen.

👉 Meer informatie vind je op de website van de Wartburg

👉 Wie geïnteresseerd is in de Wartburg, kan zich in deze kastelen ook als een ridder voelen

Historische Lutherkamer in de Wartburg met houten wanden, klein schrijfbureau en groene tegelkachel, een sfeervolle ruimte waar je de middeleeuwen voelt en je waant tussen de mooiste kastelen in Duitsland.

Documentatiecentrum van het Reichsparteitagsgelände / Beieren

De sporen van het meest duistere hoofdstuk van de Duitse geschiedenis, de tijd van het nationaalsocialisme, zijn nog op honderden plaatsen te zien in Duitsland, waarbij sommige moeilijker te verdragen zijn dan andere. Welke gebouwen die tussen 1933 en 1945 zijn ontstaan, behouden moeten blijven, en hoe, is ook nu nog vaak onderwerp van discussie. Want de ideologie van de nazi’s leeft in deze gebouwen voort. En op weinig plekken wordt dat zo voelbaar als op het vroegere Reichsparteitagsgelände in Neurenberg.

De congreszaal van het documentatiecentrum van het terrein van de Rijkspartijbijeenkomst weerspiegelt zich in de grote Duzendteich in Neurenberg, Beieren, Duitsland

De hele grootheidswaan van de nazi’s komt in de megalomanie van de Zeppelintribune en de onvoltooide congreshal tot uiting. De absurd reusachtige gebouwen die het zelfbeeld van het nationaalsocialisme zichtbaar maken, dienen nu de algemene ontwikkeling. In het Dokumentationszentrum Reichsparteitagsgelände, dat in de noordelijke vleugel van de congreshal is ondergebracht, geeft een permanente tentoonstelling informatie over de geschiedenis van de Rijkspartijdagen, de bijeenkomsten van de nazipartij en het terrein in Neurenberg, maar ook over de rassenwetten en de processen van Neurenberg. Geen lichte kost, maar toch de moeite waard om je in te verdiepen.

👉 Meer informatie vind je op de website van het documentatiecentrum

(Let op: op het moment is vanwege een renovatie alleen de tijdelijke tentoonstelling “Nürnberg – Ort der Reichsparteitage, Inszenierung, Erlebnis und Gewalt” te zien. De eigenlijke permanente tentoonstelling moet in de loop van 2026 weer opengaan.)

👉 Wie geïnteresseerd is in de Neurenbergse processen, zou ook de film “Nuremberg” moeten hebben gezien. Meer informatie over de film vind je hier.

De Dom van Aken/ Noordrijn-Westfalen

Hier hadden veel mensen waarschijnlijk de Dom van Keulen verwacht. Maar vergeleken met de Dom van Aken heeft die niet zoveel historisch belang. De Dom van Aken is heel veel ouder. Het centrum van het symbool van Aken, het oktogoon, werd namelijk al aan het eind van de achtste eeuw gebouwd als kapel voor de keizerlijke palts van Aken, de tijdelijke woonplaats van de keizer. En dat was destijds niemand minder dan Karel de Grote, die zijn tijd erg graag doorbracht in Aken.

De troon van Karel de Grote in de Dom van Aken

In de loop van eeuwen ontpopte de Dom zich vervolgens tot de traditionele plaats om de Romeins-Duitse koningen te kronen. In 1531 werd hier voor het laatst een koning gekroond. Als stille getuige staat in de kerk zelf ook nu nog de marmeren troon van Karel de Grote om je aan te vergapen. In de daaraan grenzende schatkamer van de Dom kunnen bezoekers hun ogen niet van het overvloedige goud en zilver afhouden. Een uitgebreid inzicht in de geschiedenis van de stad en vooral in de geschiedenis van de keizerpalts krijg je ook in het stedelijk museum Centre Charlemagne. Misschien waren de middeleeuwen toch niet zo donker?

👉 Een overzicht van alle musea in Aken vind je op de toeristische website van de stad.

Fuggerei Augsburg/ Beieren

De zoektocht naar betaalbare woonruimte is een van de belangrijkste problemen van onze tijd. Maar dat het niet alleen een vraagstuk van deze tijd is, maakt het voorbeeld van de Fuggerei in Augsburg heel beeldend duidelijk. Achter die naam verbergt zich een van de oudste voorbeelden van sociale woningbouw ter wereld, zo niet het oudste. Het werd al in het jaar 1521 gesticht, dus meer dan vijfhonderd jaar geleden. Verantwoordelijk daarvoor was naamgever Jakob Fugger. Hij was als koopman in zijn tijd waarschijnlijk de rijkste mens ter wereld, met een vermogen dat tegenwoordig, rekening houdend met inflatie, ergens tussen de tweehonderd en vierhonderd miljard euro zou uitkomen. Geen wonder dat hij de bijnaam “de rijke” kreeg.

Gele huizen met blauw-witte luiken, begroeid met herfstkleurige rood-groene klimop, vormen de oudste sociale woonwijk ter wereld: de Fuggerei.

En zo wordt de Fuggerei met zijn 140 woningen ook nu nog gefinancierd uit de nalatenschap van de oude Fugger. Meer dan een half duizend jaar later, kun je nagaan! De jaarlijkse huur bedraagt vanaf 1521 één Rijnlandse gulden. Dat betekent nu 0,88 euro. In ruil daarvoor moeten de bewoners “Augsburgers, katholiek en hoog aangeschreven” zijn. Als je als niet-Augsburger een indruk wil krijgen, moet je gewoon het Fuggereimuseum bezoeken. Hier is onder meer een van de woningen in de stijl van de 18^de eeuw te zien, en daarnaast komen de bezoekers heel veel boeiends te weten over de Fuggerei en zijn stichter.

👉 Meer informatie op de website van de Fugger-Stftung.

De Paulskirche in Frankfurt/ Hessen

De weg naar de eerste democratie die heel Duitsland omvatte in 1918 was niet eenvoudig en had meerdere aanlopen nodig. Een daarvan was de revolutie van 1848-49 die zijn hoogtepunt beleefde in de nationale assemblee in de St. Paulskerk in Frankfurt. Dit vrij verkozen parlement was helaas maar van korte duur, maar de democratische gedachte liet zich daarna niet meer doodzwijgen.

De rode Paulskerk in Frankfurt am Main, gezien vanaf de buitenkant in de herfst

Tegenwoordig is de St. Paulskerk vanwege zijn ronde vorm niet alleen een interessante bezienswaardigheid, maar dankzij de tentoonstelling “Paulskirche: Demokratie, Debatte, Denkmal” (‘St. Paulskerk: democratie, debat, monument’) ook heel informatief wat betreft de geschiedenis van de democratie en de maatschappelijke participatie. Gewoon een historische bezienswaardigheid van topklasse in Duitsland.

👉 Hier kom je op de website van de St. Paulskerk.

Gedenkteken “Deutsche Teilung Marienborn”/ Saksen-Anhalt

Enerzijds zijn de val van de Muur en de Duitse hereniging binnenkort alweer veertig jaar geleden, anderzijds kunnen heel veel mensen in Duitsland zich het opgedeelde land nog herinneren. Naast het goedbezochte Checkpoint Charlie in Berlijn staat ook de grensovergang Helmstedt/Marienborn symbool voor de grens binnen Duitsland, want een groot deel van het verkeer tussen de republiek van Bonn en de DDR kwam hierlangs, tussen Helmstedt in Nedersaksen en Marienborn in het huidige Saksen-Anhalt. En hier werd op de avond van 9 november 1989 de grens voor het eerst overgestoken.

Het monument ter herdenking van de Duitse deling in Marienborn, Saksen-Anhalt, bij zonsondergang

Zes jaar na de Duitse hereniging, op 13 augustus 1996, werd op het terrein het gedenkteken “Deutsche Teilung Marienborn” geopend. Onder meer het toenmalige personeelsverblijf, een wachttoren, een controlebrug en een terugrolblokkering zijn behouden gebleven. De in 2020 geactualiseerde permanente tentoonstelling in het personeelsgebouw geeft een beeld van het functioneren van de grensovergang, en van 28 maart tot 5 april 2026 is er bovendien de tijdelijke tentoonstelling “Frauen im geteilten Deutschland” (‘Vrouwen in het verdeelde Duitsland”) te zien. (Die ist schon vobei!!!)

👉 Hier kom je op de website van het gedenkteken.

Brandenburger Tor/ Berlijn

Toegegeven, we voeren hier de Brandenburger Tor op in plaats van de ontelbare bezienswaardigheden in Berlijn. Daarvan zouden we een keer een aparte lijst moeten opstellen. Maar geen enkel gebouw staat in de hoofdstad nu eenmaal zo voor de veelbewogen geschiedenis als deze stadspoort. Het herkenningsteken werd aan het eind van de 18^de eeuw opgericht en heeft sindsdien veel gezien, van Napoleon en Wilhelm I tot de fakkeltocht van de nazi’s, de val van de Muur en de Love Parade. En ook de aanval met verf door de ‘Letzte Generation’ van september 2023 maakt duidelijk dat de Brandenburger Tor weinig aan symbolische waarde heeft ingeboet. Een bezoek aan Berlijn is niet compleet zonder een omweg naar de Brandenburger Tor.

Het Brandenburger Tor in Berlijn met een jonge vrouw op de voorgrond

Haithabu/ Sleeswijk-Holstein

Ze bestaan al lang niet meer, maar de Vikingen blijven veel mensen tot op de dag van vandaag fascineren. De langharige zeevaarders uit het noorden bezorgden Europa angst en beven. En zelfs in het huidige Duitsland hebben ze hun sporen achtergelaten, namelijk in Sleeswijk-Holstein. De nederzetting Haithabu was ruim duizend jaar geleden een van de belangrijkste handelsplaatsen tussen de Noord- en de Oostzee, voordat ze in het midden van de 11^de eeuw werd vernietigd.

Het Vikingmuseum Haithabu, gezien vanuit de lucht vanaf de oever van de Haddebyer Noor bij Busdorf in Sleeswijk-Holstein

Maar sinds het begin van de twintigste eeuw werd door vlijtige archeologen steeds meer van de oude nederzetting van de Vikingen opgegraven, en deze vondsten vullen tegenwoordig het Viking-Museum Haithabu in Busdorf. Sinds 2005 laat het nabijgelegen openluchtmuseum bovendien een reconstructie van enkele huizen van de Vikingen zien, zodat bezoekers hier letterlijk naar het verleden kunnen reizen. Het absolute hoogtepunt is het wrak van de Haithabu 1, een van de grootste langschepen die ooit zijn gevonden. Spannend!

👉 Hier kom je op de website van het Vikingen-Museum